السيد علي الحسيني الميلاني
216
با پيشوايان هدايتگر (نگرشى نو به شرح زيارت جامعه كبيره) (فارسى)
طبع انسان چنين است كه اگر چيزى پيدا كرد ، به جايى رسيد و مقامى به او داده شد ، طغيان مىكند . طغيان داراى مراتب است : 1 . انسان طغيانگر ، غرور پيدا مىكند . 2 . مرتبهء بالاتر اين است كه انسان طغيانگر خود را از ولىّ نعمتش مستغنى مىبيند . 3 . مرتبهء بالاتر اين كه چنين انسانى خودش را در عرض ولىّ نعمتش مىبيند . 4 . گاهى كار طغيان گر به جايى مىرسد كه اصلًا ولىّ نعمت را از بين مىبرد و عليه او قيام مىكند . ائمّه اطهار عليهم السلام بشرند ، امّا با ديگر افراد بشر تفاوت دارند . خداوند متعال اين همه مقامات و منازل به آنان عنايت فرمود كه رسيدن به اين مقامات و نيل اين مناصب جز براى آن بزرگواران ميسّر نيست . و ليكن حال ائمّه عليهم السلام با رسيدن به اين مقامات نه تنها عوض نشده ؛ بلكه به هر نحوى كه تصور بشود و به همهء انواع و اقسام در برابر خداوند متعال كوچكى ، خضوع و خشوع كردند . گويى يك تعاملى دو طرفه بين خدا و ائمّه عليهم السلام هست كه هر چه از آن طرف توجّه ، مقام و عنايت بيشتر شده از اين طرف تذلّل و تخشّع بيشتر بوده و هر چه تذلّل بيشتر شده توجّه بيشتر بوده كه اين تعامل طرفينى است . اين بود كه پيشتر با استفاده از روايات بيان شد كه ائمّه عليهم السلام به هر مرتبه و مقامى كه رسيدهاند و نيز هر كسى كه در مكتب آنان تربيت يافته و به هر مرتبهاى رسيده ، از طريق عبوديت بوده است . اصولًا رابطه عبوديت و اطاعت بين عبد و مولا سه گونه است : 1 . گاهى عبادت و اطاعت بنده فقط در حدّى است كه از اوامر و نواهى مولا سرپيچى نمىكند .